Selenga Diyor Ki
Güvenlik Kuralları
Önce bunları oku:
- Her deneyi bir yetişkinle yap
- Deneylerde yiyecek maddeleri kullanılıyor — ağzına götürme
- Gözlük ve önlük takabilirsin
- Deney alanını gazetelerle koru
DENEY 1 — VOLKAN PATLAMASI
Malzeme: Karbonat, sirke, sıvı deterjan, gıda boyası, plastik kap
Nasıl yapılır:
- Plastik kaba 3 yemek kaşığı karbonat koy
- 5 damla kırmızı gıda boyası ekle
- 2 yemek kaşığı sıvı deterjan ekle
- Üzerine sirke dök ve izle!
Neden oldu? Karbonat (baz) ve sirke (asit) reaksiyona girince CO2 gazı çıkar. Deterjan bu gazı köpüğe dönüştürür.
Merak sorusu: Daha fazla karbonat koysak patlama büyür mü?
DENEY 2 — SU VE YAĞ KARIŞMAZ
Malzeme: Şeffaf şişe, su, yemek yağı, gıda boyası
Nasıl yapılır:
- Şişeye yarıya kadar su doldur
- Birkaç damla gıda boyası ekle
- Üzerine yağ dök
- Kapat ve salla
Neden oldu? Su ve yağ farklı yoğunlukta. Yağ her zaman üstte kalır.
DENEY 3 — RENK KARIŞIMI
Malzeme: 3 büyük şeffaf bardak, su, sarı ve mavi gıda boyası
Nasıl yapılır:
- Bardaklara su doldur
- Birine sarı, birine mavi, üçüncüsü boş
- Sarıdan biraz mavi bardağa dök
- Renk değişimini izle
Hangi renk çıktı? Başka kombinasyonlar dene!
DENEY 4 — BUZ ERİME YARIŞI
Malzeme: 3 küçük buz parçası, tuz, şeker, düz zemin
Nasıl yapılır:
- Üç buz parçasını yüzeye koy
- Birine tuz, birine şeker, birine hiçbir şey koy
- Hangisi önce eriyor?
Neden? Tuz buz erime noktasını düşürür. Bu yüzden kışın yollara tuz atılır!
DENEY 5 — KAĞIT KULESI
Malzeme: 10 sayfa A4 kağıt, bant, makas
Görev: Sadece kağıt kullanarak mümkün olan en yüksek kuleyi inşa et.
Strateji önerileri: Silindir şeklinde sar, üçgen baz oluştur, katmanlar yap.
Bilim bağlantısı: Mühendisler de böyle tasarım yapar — dener, başarısız olur, tekrar dener.
DENEY 6 — GÖKKUŞAĞI IŞIĞI
Malzeme: Şeffaf bardak dolu su, beyaz kağıt, güneş ışığı
Nasıl yapılır:
- Güneş ışığının geldiği pencereye bardağı koy
- Karşısına beyaz kağıt tut
- Yansıyan ışığa bak
Gökkuşağını gördün mü? Güneş ışığı aslında tüm renkleri içeriyor. Su onu bileşenlerine ayırıyor.
DENEY 7 — BİTKİ HANGİ TARAFTA GÜNEŞ?
Malzeme: Bir saksı bitki, güneşli pencere
Haftalık deney:
- Bitkiyi pencereye koy
- Her gün gözlemle
- Yapraklar hangi tarafa dönüyor?
4 gün sonra bitkiyi 180 derece çevir. Yapraklar ne yapıyor?
Bitkilerin güneşe yönelme davranışına "fototropizm" deniyor.
DENEY 8 — KENDİ PUSULA YAP
Malzeme: İğne, mıknatıs, su dolu kap, köpük veya kağıt parçası
Nasıl yapılır:
- İğneyi mıknatısla 30-40 kez aynı yönde çek (manyetize olsun)
- Küçük köpük parçasına iğneyi koy
- Su dolu kaba bırak
- İğne kendiliğinden dönecek
Hangi yön kuzey? Bir pusula ile karşılaştır.
Deney Defteri
Her deney sonunda not al:
- Deneyin adı
- Malzemeler
- Ne yaptım?
- Ne oldu?
- Neden oldu? (Tahminim)
Bu notlar gerçek bilimsel yöntem!