Van Gölü tepeden görünüyordu.
Mavi değildi — turkuvaz. Neredeyse yeşil. Güneşte parlıyordu.
Üç yanda dağlar. Aşağıda şehir.
Ve tam karşıda, gölün kıyısında, dev bir kaya. Üstünde surlar.
“Bu Van Kalesi” dedi babası. “2.800 yıllık.”
“Kim yaptı?”
“Urartular.”
“Urartu kim?”
“Gel anlatalım.”
Van Gölü'nün Krallığı
Kaleye tırmandılar.
Her adımda göl büyüyordu arkalarında.
“Urartular MÖ 9-7. yüzyıllar arasında Van Gölü çevresinde hüküm sürdü” dedi rehber. “Başkentleri Tuşpa, bugünkü Van şehriydi.”
“Neden burada?”
“Çünkü göl etrafı verimli. Ve bu kaya savunma için mükemmel. Düşman aşağıdan çıkarken sen kayadan bakıyorsun.”
Selenga baktı aşağıya.
Gerçekten öyle. Oradan her yer görünüyordu.
“Urartular kanallar da yaptı. Sulama kanalları. Bugün hala çalışan kanallar var.”
Yazıtlar
Kayanın bir yüzünde oyulmuş yazılar.
Dik taşa oyulmuş.
“Bu ne yazıyor?” diye sordu Selenga.
"Urartu çivi yazısı. Kral II. Sarduri'nin yazıtı. Seferlerini anlatıyor."
“Okunabiliyor mu hala?”
“Okunabiliyor. 2.800 yıl önce yazılmış ama okunabiliyor.”
Selenga baktı yazıtlara.
Bir kral kendi sesini taşa yazmıştı.
2.800 yıl sonra o ses hala duruyordu.
Göl
Kalenin en yüksek noktasından Selenga baktı.
Van Gölü uzanıyordu. Sonsuza kadar.
“Göl neden bu kadar mavi-yeşil?”
“Çünkü içindeki su kimyası farklı. Sodyum bikarbonat içeriyor. Tuzdan da tuzlu. İçilmiyor ama yıkamak için kullanılıyor.”
“Balık var mı?”
“Sadece bir balık türü yaşayabiliyor burada. İnci kefali. O kadar özel bir ortam ki.”
“Ve 2.800 yıl önce de aynıydı bu göl.”
“Aynıydı. Urartular da bu sudan içemiyordu. Onlar da ayrı su kaynakları kullandı.”
Selenga güldü.
“2.800 yıl sonra aynı sorunlar.”
Bu Hikayeden Ne Öğrendik?
1. Urartu, MÖ 860-590 yılları arasında Van Gölü çevresinde hüküm sürmüş kadim bir krallıktır; başkenti Tuşpa, bugünkü Van şehri yakınlarındaydı. 2. Van Kalesi, bu kayanın üstüne inşa edilmiş ve 2.800 yılı aşkın süre ayakta kalmıştır. 3. Urartular, sulama kanalları ve depo yapıları ile dikkat çeken bir mühendislik geleneğine sahipti. 4. Van Gölü, yüksek sodyum bikarbonat içeriği nedeniyle kendine özgü bir ekosisteme sahiptir. 5. Urartu yazıtları hala okunabilmektedir ve dönemin siyasi tarihine ışık tutmaktadır.
Aile İçin Konuşma Soruları
1. 2.800 yıl önce de aynı gölün kenarında insanlar yaşıyordu — bu düşünce seni nasıl hissettiriyor? 2. Bir kayanın üstüne kale kurmak neden akıllıca bir fikir? 3. Türkiye'de başka hangi kadim uygarlıkların izleri var biliyor musun?